|
រតនគីរី ការប្រែប្រួលប្រពៃណីជនជាតិភាគតិច
Posted: 25th July 2006
ផ្ទះរបស់ជនជាតិភាគតិច
|
រតនគីរី (C.S.C)៖ អត្តសញ្ញាណជាតិដើម ជាការកំណត់សំគាល់មួយរបស់ប្រទេសជាតិ ប្រជាជន និងវប្បធម៌ អរិយធម៌ផ្សេងៗទៀតរបស់ប្រទេសនោះ។ ការប្រែក្លាយអ្វីមួយដែលជាចំនុចពិសេសសំរាប់ធ្វើការសំគាល់នូវភិនភាគ ឬអត្តសញ្ញាណរបស់ខ្លួន គឺវាអាច ធ្វើឲ្យតំបន់ ឬប្រទេសជាតិមួយមានការប្រែប្រួលទៅតាមសភាពនោះដែរ។ ដូចនេះតើនឹងមានអ្វីកើតឡើងប្រសិនបើ ប្រពៃណី ទំនៀមទំលាប់ ការរស់នៅរបស់បងប្អូនជនជាតិភាគតិចនៅតាមតំបន់ព្រៃភ្នំ មានការប្រែប្រួល ឬផ្លាស់ប្តូរទៅរក របៀបថ្មីតាមសម័យទំនើប?តើត្រូវធ្វើយ៉ាងណាដើម្បីរក្សាភាពដើមរបស់ជនជាតិភាគតិចទាំងនេះកុំឲ្យមានការបាត់បង់?
ប្រសិនបើយើងធ្វើដំណើរពីភ្នំពេញតាមផ្លូវជាតិលេខ ៧ ឬលេខ ១៣ កាត់តាមខេត្តមួយចំនួនដូចជាខេត្តកណ្ដាល កំពង់ចាម ក្រចេះ និងស្ទឹងត្រែងជាដើម ដែលត្រូវចំណាយពេលលើកំណាត់ផ្លូវប្រវែង ៥៨៨ គីឡូម៉ែត យើងនឹងទៅដល់ខេត្តមួយដែល សំបូរទៅដោយភ្នំ ព្រៃធម្មជាតិ និងជាពិសេសបងប្អូនជនជាតិភាគតិច។
ខេត្តរតនគីរីជាខេត្តមួយសំបូរដោយជនជាតិភាគតិចរស់នៅដែលមានប្រមាណជា ៧០% ទូទាំងខេត្តទាំងមូល ដែលមានដូចជា ជនជាតិគ្រឹង ទំពួន កាវ៉ែត កាចក់ ព្នងជាដើម និងមានបងប្អូនខ្លះចេះនិយាយភាសាខ្មែរក្រោម (ជនជាតិខ្មែរធម្មតា) ផងដែរ។
ប្រពៃណីថ្មីកើតឡើង
លោកផាន ភិរិន ប្រធានមន្ទីរអភិវឌ្ឍន៍ខេត្តរតនគីរីបានមានប្រសាសន៍ឲ្យដឹងថា៖ "ខ្ញុំសង្កេតឃើញថា មានការខុសប្លែកគ្នា ច្រើនដែលខ្ញុំមានវត្តមាននៅក្នុងខេត្តនេះតាំងពីឆ្នាំ ១៩៩៥។ នៅឆ្នាំ ១៩៩៥ យើងឃើញខេត្តរតនគីរីទាំងធនធានធម្មជាតិ ដីធ្លី ប្រពៃណីវប្បធម៌ និងការសាមគ្គីផ្ទៃក្នុងនៅក្នុងសហគមន៍មួយៗ មានភាពស្អិតរមួត ជិតស្និទ្ឋរវាងគ្នានិងគ្នា រហូតមកទល់ ឆ្នាំ ២០០០។ ពីឆ្នាំ ២០០០ មកដល់សព្វថ្ងៃនេះ ទាំងធនធានធម្មជាតិ ប្រពៃណីបងប្អូនជនជាតិភាគតិច និងការសាមគ្គីភាព ផ្ទៃក្នុងហាក់ដូចជាមានការបាត់បង់ភាគច្រើន"។ កបន្តថា មហិច្ចតាក្នុងការដើរឲ្យទាន់សម័យនិយមដូចប្រជាពលរដ្ឋមកពីខេត្តក្រោម ជនជាតិភាគតិចមិនខ្លាចលះបង់ អ្វីៗទាំងអស់ដែលខ្លួនមានទេ កុំថាឡើយដីធ្លី សូម្បីតែជាឧបករណ៍សំភារៈសំរាប់គាត់ធ្វើពិធីអ្វីមួយក្នុងរដូវប្រពៃណីម្តងៗ ដូចជាគ្រឿងអល្ល័ងការធ្វើពីភ្លុក ឬឆ្អឹងសត្វក៏ពួកគាត់លក់ដូរដើម្បីទិញជាម៉ូតូ កង់ មាញ៉េជាដើម។ ប្រពៃណីសាមគ្គីភាពផ្ទៃ ក្នុងក៏ត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរដែរ ពីដើមនៅពេលដែលពួកគេបាញ់បានសត្វអ្វីមួយពីក្នុងព្រៃ គេបបួលគ្នាហូបទាំងអស់គ្នានៅក្នុង សហគមន៍ដោយមិនមានការលក់ដូរទេ ប៉ុន្តែសព្វថ្ងៃនេះប្រពៃណី ភាពសាមគ្គីគ្នាទាំងនោះបានបាត់បង់អស់ដោយគេមើល ឃើញតែពីទ្រព្យសម្បត្តិ លុយកាក់ គេមិនបានចែកគ្នាហូបដូចពីជំនាន់មុនទេ ដែលនេះទំលាប់មួយថ្មីគួរឲ្យព្រួយបារម្ភ។
លោកព្យង បេប ជនជាតិទំពួន និងជាមេភូមិជ្រី ឃុំយក្សឡោម ខេត្តរតនគីរីមានប្រសាសន៍ឲ្យដឹងដែរថា៖ "នៅពេលនេះទាំងការរស់នៅ ទំនៀមទំលាប់ ប្រពៃណីជនជាតិភាគតិចមួយចំនួនមានការផ្លាស់ប្តូរច្រើន "។ លោកបន្ថែមថា៖ ការផ្លាស់ប្តូរនោះមានដូចជា ពិធីបុណ្យ ពិធីរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាដើម។ នៅពេលដែលប្រពៃណីវប្បធម៌ទាន់សម័យឆ្លងទៅដល់ពួក គេនោះគឺបងប្អូនជនជាតិភាគតិចយើងនៅប្រកាន់ខ្ជាប់ជានិច្ចពីទំនៀមទំលាប់របស់ពួកគេ ប៉ុន្តែនៅប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ទំលាប់ដែលពួកគាត់ធ្លាប់ធ្វើទាំងប៉ុន្មានត្រូវបានប្រែប្រួលស្ទើរតែទាំងអស់។
សញ្ញាណនៃការបាត់បង់
នៅតាមភូមិនីមួយៗរបស់សហគមន៍ជនជាតិភាគតិចជាពិសេសក្មេងៗជំនាន់ក្រោយបានបោះបង់ចោលច្រើនណាស់នូវ ប្រពៃណីវប្បធម៌របស់ខ្លួន។ ពួកគេបានបោះបង់នូវអ្វីដែលពួកគេមានដូចជា ឧបករណ៍ចាប៉ី ខ្សែដៀវ ដែលគេធ្លាប់លេង ប៉ុន្តែឥឡូវនេះគេបានបោះបង់ចោលទាំងអស់ សូម្បីតែគង (ឈ្មោះឧបករណ៍ម្យ៉ាង) ដែលជាសញ្ញាសិល្បៈមួយមានពីយូរយារមកហើយ អាចនិយាយថា មានតាំងពីកកើតបងប្អូនជនជាតិភាគតិចមកម្ល៉េះ ក៏ពួកគេលក់ចោលអស់ដែរ។ ពួកគេបានបែរមកប្រើនូវភ្លេងទំនើប សម័យជំនួសវិញ។ យុវជន-នារី ក្មេងៗ ជំនាន់ក្រោយនេះមិនត្រូវការនូវរបាំប្រពៃណីរបស់គេទេ ដែលទាំងនេះហើយជាសញ្ញាណមួយបញ្ជាក់ថា វានឹងបាត់បង់ទៅៗ។ លោកប្រធានភូមិខាងលើបានឲ្យដឹងថា មិនត្រឹមតែ ប្រែប្រួលឧបករណ៍ប៉ុណ្ណោះទេ សូម្បីតែពិធីមួយចំនួនក៏ត្រូវផ្លាស់ប្តូរដែរដូចជា របៀបរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ ឬបុណ្យសព ជាដើម។ ប្រពៃណីពីមុន ការរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍របស់ពួកគេគឺមិនដែលមានចែកជាសំបុត្រអញ្ជើញដល់សាច់ញាតិ ឬមិត្តភក្តិ អ្វីឡើយ ឲ្យតែនរណាស្គាល់ពួកគេអាចមកចូលរួមសប្បាយជាមួយគ្នាបាន ដោយមាននាំមកជាមួយនូវស្រាពាង និងមាន់ ជាដើម។ ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្នអ្វីៗត្រូវប្រែក្លាយជាសម័យថ្មីដូចជាមានចែកជាសំបុត្រ ការកុំម្ម៉ង់តុម្ហូប។ល។ ចំនុចមួយទៀតនោះ គឺចំពោះបុណ្យសពពីមុននៅពេលមានមនុស្សស្លាប់គឺមានការវាយគងកំដរសព ប៉ុន្តែឥឡូវវាបានប្រែក្លាយទៅជាមានការ ចាក់ម៉ាញ៉េរាំសប្បាយទៅវិញ។
អាចក្លាយជាអ្នកទីក្រុងទេ?
សព្វថ្ងៃនេះអ្វីដែលបងប្អូនជនជាតិភាគតិចពឹងផ្អែកមានតែមួយមុខគត់គឺធនធានធម្មជាតិ និងដីធ្លីតែប៉ុណ្ណោះ ពួកគេមិនអាចរស់នៅបានដោយខ្វះសម្បត្តិទាំងនោះបានឡើយ ពីព្រោះធនធានធម្មជាតិទាំងនោះជាទីផ្សាររបស់គេ។ ព្រលឹមឡើងគ្រួសារមួយៗ មានស្ពាយកាផា កាំបិត ពូថៅ ដើរចូលក្នុងព្រៃ រកម្ហូបអាហារ បនែ្ល ផ្លែឈើ ហាក់ដូចជាព្រៃនោះជាទីផ្សាររបស់ពួកគេ វាមានភាពខុសប្លែកពីជនជាតិខ្មែរធម្មតា ព្រោះខ្មែរព្រលឹមឡើងកាន់កន្ត្រកទៅផ្សារចំណែកជនជាតិភាគតិចយួរកន្ត្រក ចូលព្រៃ។ ដូចនេះកាលណាបើបាត់បង់ធនធានទាំងនោះគេនឹងទទួលរងគ្រោះថ្នាក់ ហើយសហគមន៍ជនជាតិភាគតិចទាំងនោះ មិនអាចក្លាយទៅជាអ្នកទីក្រុងបានទេ ព្រោះយើងឃើញមកទល់នឹងពេលនេះកំរិតវប្បធម៌ កំរិតនៃការយល់ដឹងរបស់ បងប្អូនជនជាតិភាគតិចនៅតាមសហគមន៍នានា ហើយជាពិសេសនៅតាមសហគមន៍ដាច់ស្រយាលហាក់បីដូចជាគ្មានបាន ទទួលពត៌មានអ្វីទាំងអស់សំរាប់ធ្វើឲ្យគំនិត ប្រាជ្ញាឲ្យការយល់ដឹងរបស់គេនោះទទួលបានច្រើនដូចជា ជនជាតិភាគច្រើននៅតាមទីក្រុង។
កំពុងអង្គុយចិតពោតនៅក្រោមផ្ទះ អ្នកស្រី ពឿន ជាជនជាតិភាគតិច ទំពួន អាយុ ៥០ ឆ្នាំបានមានប្រសាសន៍ជាមួយនឹងសំដី និយាយជាភាសាខ្មែររដឺនថា៖ "ខ្ញុំមិនចេះអក្សរទេ ខ្ញុំចេះនិយាយឆ្លើយឆ្លងបន្តិចបន្តួចបាន ដោយសារខ្ញុំទៅលក់បន្លែនៅផ្សារ" ។ គាត់បន្តថា៖ គាត់ចេះតែនិយាយតាមគេប៉ុណ្ណោះ យូរៗទៅគាត់អាចនិយាយស្តាប់គ្នាបាន។ ការប្រកបការងារសព្វថ្ងៃរបស់ពួកគាត់គឺមិនមែនរកស៊ីជួញដូរអ្វីធំដុំនោះទេ គឺពួកគាត់គ្រាន់តែធ្វើស្រែ ដាំដំណាំសំរាប់លក់បន្តិចបន្ទួចតែប៉ុណ្ណោះ។
ផលអវិជ្ជមាន និងអភិរក្ស
នៅពេលដែលអ្វីមួយជាតំណាងឲ្យប្រទេសជាតិ ក៏ដូចជាជាតិសាសន៍របស់ប្រទេសនោះទទួលរងការប៉ះពាល់ ប្រាកដណាស់ សង្គម ជាពិសេសវប្បធម៌របស់ប្រទេសនោះក៏ទទួលរងគ្រោះយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដែរ។ ជាក់ស្តែងដូចនៅក្នុងខេត្តរតនគីរី បងប្អូន ជនជាតិភាគតិចបានធ្វើបំលាស់ប្តូរនូវប្រពៃណី ទំនៀមទំលាប់របស់ពួកគេបន្តិចម្តងៗ ហើយកាលណាធ្វើឲ្យបាត់បង់ដីធ្លី បាត់បង់ធនធានធម្មជាតិ ពេលនោះសហគមន៍ជនជាតិភាគតិចនឹងបាត់បង់ប្រពៃណីវប្បធម៌របស់ពួកគេ។ កាលណាបាត់បង់នូវប្រពៃណីវប្បធម៌ទាំងនោះ វានឹងបាត់បង់នូវអត្តសញ្ញាណជនជាតិភាគតិច ហើយកាលណាបាត់បង់នូវអត្តសញ្ញាណ គឺវាហាក់ដូចជា "ផុតពូជ" តែម្តង។ នេះជាផលប៉ះពាល់ដែលត្រូវតែមើលឃើញទាំងអស់គ្នានាពេលអនាគត។
តើយើងត្រូវការពន្យល់ណែនាំពួកគេយ៉ាងណាដើម្បីឲ្យគេនៅតែថែរក្សានូវប្រពៃណីរបស់ពួកគេដដែល?
លោកភិរិនបានពន្យល់ទាក់ទងនឹងចំនុចនេះថា មានពីរចំនុចធំៗ គឺ ទី១ ធ្វើការអប់រំ ឃោសនាផ្សព្វផ្សាយពីការបាត់បង់ដីធ្លី ធនធានធម្មជាតិដែលធ្វើឲ្យបាត់បង់ប្រពៃណី។ ទី២ ត្រូវធ្វើយ៉ាងណាថែរក្សាកុំឲ្យបាត់បង់ធនធានធម្មជាតិ និងបាត់បង់ដីធ្លីដែលពួកគេរស់នៅ។ សព្វថ្ងៃនេះគណៈកម្មាធិការអភិវឌ្ឍន៍ខេត្តបានមើលឃើញ ពីចំនុចគ្រោះថ្នាក់នេះថាមានពិតប្រាកដមែន ហើយមធ្យោបាយដែលទប់ទល់ នោះគឺយើងបានធ្វើការចុះបញ្ជីដីសហគមន៍ របស់ជនជាតិភាគតិចនោះទៅជាកម្មសិទ្ឋិ សមូហភាព។ ការបញ្ចូលបែបនេះមានន័យថាវាអាចទប់ស្កាត់អ្នកខាងក្រៅមិនអាចទិញបាន ហើយទប់ស្កាត់អ្នកនៅ ខាងក្នុងនេះក៏មិនអាចលក់បាន។ នេះជាមធ្យោបាយទី១ កាលណាគាត់ការពារដីធ្លីបានគាត់អាចការពារធនធានធម្មជាតិបាន ហើយកាលណាការពារបានទាំងពីរនេះ វប្បធម៌ ប្រពៃណី អត្តសញ្ញាណទាំងនោះ ក៏មិនអាចទៅណាបានដែរ។ កាលណាយើងការពារសម្បត្តិទាំងពីរនេះមិនបានវានឹងមានផលប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងសំរាប់អត្តសញ្ញាណជាតិ។
លោកសាក់ ស៊ុន ចៅហ្វាយស្រុកបានឡុងបានមានប្រសាសន៍ថា៖ "មានតែការអប់រំ ផ្សព្វផ្សាយ អំពីច្បាប់ និងប្រពៃណី ទំនៀមទំលាប់ ដ៏ល្អរបស់គាត់ឲ្យពួកគាត់យល់ ដើម្បីកុំឲ្យពួកគាត់ប្រព្រឹត្តខុសនូវអ្វីមួយដែលនាំឲ្យមានផលលំបាកសំរាប់ពួកគាត់ និងប្រទេសជាតិ"។
ជនជាតិភាគតិចជនជាតិភាគតិចនៅប្រទេសកម្ពុជាមានចំនួន១៨ ក្រុមជនជាតិភាគតិច ដែលក្នុងនោះមានដូចជា៖ ជនជាតិភ្នង ស្ទាង ក្រូល រូអុង ទំពួន តមួន ព្រៅ ស្មាល កួយ អាណង ចារាយ គ្រីង រូដឺកា ស្អូច កាចុក កាវ៉ែត និងលុន។ ក្នុងចំណោមក្រុម ជនជាតិទាំងនេះ ជនជាតិភ្នងមានចំនួនច្រើនជាងគេបង្អស់ មានប្រហែល៤៥% នៃចំនួនជនជាតិភាគតិចទាំងអស់។
Article Source: ការិយាល័យផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មាន កាតូលិក កម្ពុជា
|
Print this page
News #301